Stamboomonderzoek in Valkenswaard: complete route voor beginners

Wil je je familiegeschiedenis in Valkenswaard (en plaatsen als Dommelen, Borkel en Schaft) uitzoeken, maar weet je niet waar je moet beginnen? Deze gids geeft je een praktische route: welke bron bij welk jaar hoort, waar je zoekt en hoe je fouten voorkomt. Aan het einde heb je een checklist, een overzichtstabel en antwoorden op de meestgestelde vragen.

Eerst scherpstellen: wat zoek je precies?

Stamboomonderzoek gaat sneller als je je doel kiest. Anders verzamel je “leuke feiten” zonder structuur, en raak je vroeg of laat vast. Kies één van deze drie doelen:

Kwartierstaat: alle voorouders van één persoon (jij, je ouder, je grootouder).
Parenteel: alle nakomelingen van één voorouder (brede takken).
Één familielijn: bijvoorbeeld alleen de mannelijke lijn (achternaam-lijn).

Naamvarianten (dit is waar beginners het meeste tijd verliezen)

In oude bronnen zijn spellingen niet stabiel. Dezelfde persoon kan voorkomen als “Jansen”, “Janssen” of met een tussenvoegsel. Werk daarom met deze simpele regels:

Noteer altijd de naam exact zoals in de bron (incl. afkortingen).
Zoek op varianten: verwissel IJ/Y, CK/K, V/F, en probeer met of zonder tussenvoegsel.
Gebruik context: beroep, woonplaats, namen van getuigen, partner, ouders.

Welke bron hoort bij welk jaar? (snelle tabel)

Je grootste versneller is het juiste “bron-type” bij de juiste periode. Gebruik deze tabel als kompas.

Periode	Belangrijkste bron	Wat levert het op?	Waar zoeken (typisch)?
vóór 1811	DTB (Doop, Trouw, Begraven)	Doop-/trouw-/begraafdata, ouders, getuigen, soms woonwijk	Regionale archieven + indexen (DTB-scans)
vanaf 1811	Burgerlijke stand (geboorte/huwelijk/overlijden)	Volledige namen, leeftijden, ouders, adressen, beroepen, getuigen	Indexen en scans via (regionale) archiefdiensten
± 1850–1920	Bevolkingsregisters	Gezin op één bladzijde, verhuizingen, beroepen, religie (soms)	Gemeente-/regionale archieven (scans/kaarten)
± 1920–1939	Gezinskaarten	Gezin volgt mee bij verhuizing, mutaties door de tijd	Archieven / soms studiezaal (afhankelijk van openbaarheid)
20e eeuw	Persoonskaart / persoonslijst	Samenvatting levensgegevens, ouders; handig bij “dode eindjes”	Via bevoegde instanties (niet altijd vrij online)
alle periodes	Kranten, notariaat, militie, kadaster	Verhalen: werk, ongevallen, emigratie, eigendom, diensttijd	Krantenbanken + archieven + themacollecties

Belangrijk: DTB gaat vaak over doop (niet geboorte) en begraven (niet overlijden). Dat is geen detail — dat voorkomt dat je verkeerde datums in je stamboom zet.

De Valkenswaard-route: zo pak je het praktisch aan

Stap 1 — Start bij de burgerlijke stand (vanaf 1811)

Begin bijna altijd bij de burgerlijke stand, omdat dit de meest consistente en informatieve bron is voor de 19e en 20e eeuw. Verzamel eerst wat je al weet (familieboekjes, rouwkaarten, trouwboekjes, foto’s, familieverhalen) en zoek daarna aktes die je verder terugbrengen.

Zoek op achternaam + plaats (Valkenswaard, Dommelen, Borkel en Schaft).
Verbreed met naamvarianten als je niets vindt.
Open de scan of noteer minimaal: datum, aktenummer, ouders, partner, getuigen.

Stap 2 — Ga vóór 1811 verder met DTB (doop, trouw, begraven)

Als je rond 1811 “tegen de muur” loopt, is dat normaal. Dan moet je overstappen naar DTB-registers. In DTB zijn getuigen en peetouders vaak goud waard: ze verraden familieverbanden die niet letterlijk als “broer/zus” worden opgeschreven.

Zo gebruik je DTB slim

Zoek eerst op trouwinschrijving (die koppelt twee families en geeft vaak herkomst).
Ga daarna naar dopen van kinderen om de oudercombinatie te bevestigen.
Gebruik begraven om levenslijnen af te sluiten en gelijknamigen te scheiden.

Voor Valkenswaard bestaan er overzichten met DTB-materialen (verschillende denominaties) en verwijzingen naar scans bij regionale archieven. Maak er een gewoonte van om per vondst ook de “scan-omgeving” te bekijken: soms staan er marginaal notities of meerdere familieleden op dezelfde pagina.

Stap 3 — Bevolkingsregisters: je snelste contextbron

Bevolkingsregisters (en later gezinskaarten) geven je in één oogopslag een gezin, verhuisbewegingen en soms beroepen. Gebruik ze om:

een ontbrekend kind of tweede huwelijk te ontdekken,
een verhuizing naar een andere gemeente te vinden,
twee personen met dezelfde naam uit elkaar te halen.

Stap 4 — Voeg “verhaal” toe met kranten en lokale bronnen

Als je alleen aktes verzamelt, krijg je een lijst met namen en datums. Als je ook kranten en lokale bronnen gebruikt, krijg je een familiegeschiedenis. Zoek bijvoorbeeld op:

achternaam + straatnaam,
achternaam + beroep (“sigarenmaker”, “wever”, “landbouwer”),
achternaam + bedrijf/boerderijnaam,
combinatie van twee namen (bijv. bruidegom + bruid).

Op de website van SHGV vind je bovendien een overzichtspagina met nuttige links voor genealogie en lokaal erfgoed. Gebruik die als startpunt om je “toolbox” compleet te maken. Bekijk: Interessante links — genealogie en lokaal erfgoed.

Praktisch mini-voorbeeld: zo bouw je bewijs in 20 minuten

Stel: je zoekt een overgrootouder, maar je hebt alleen een achternaam en “Valkenswaard” als hint. Werk dan zo:

Begin breed: zoek achternaam + Valkenswaard + periode (bijv. 1880–1920).
Pak één sterke vondst: een huwelijk is vaak het rijkst (ouders, leeftijden, plaatsen).
Controleer met een tweede bron: geboorte van het eerste kind of overlijdensakte van één van de partners.
Noteer exact: schrijf de bronverwijzing op en sla de scan/screenshot op.
Ga één stap terug: via ouders uit de huwelijksakte kun je weer naar hun huwelijk of geboorte.

Valkuilen die je tijd kosten (en hoe je ze voorkomt)

1) Twee personen met dezelfde naam

Los dit op met “anker-feiten”: partnernaam, beroep, adres, getuigen, leeftijd. Eén extra detail bespaart je uren.

2) Doop ≠ geboorte, begraven ≠ overlijden

In DTB staat vaak een doop- of begraafdatum. Dat kan dagen na de geboorte/het overlijden zijn. Zet dus het juiste type datum in je notities.

3) Getuigen en peetouders negeren

Getuigen zijn vaak familie. Als je vastloopt, vergelijk getuigen over meerdere aktes heen: je ziet dan herhaalde namen die de familiekring verklappen.

4) Alles geloven wat je online vindt

Online stambomen zijn handig als hint, maar niet als bewijs. Gebruik ze om te zoeken, niet om over te schrijven.

Checklist: dit wil je vandaag nog doen

Schrijf je doel op (kwartierstaat/parenteel/één lijn).
Maak een lijst met 10 namen (incl. varianten) en 3 plaatsen (Valkenswaard + 2 buurtplaatsen).
Zoek 1 huwelijk + 1 geboorte als controle.
Bewaar bewijs: link/scan/screenshot + bronverwijzing.
Als je rond 1811 komt: schakel over naar DTB en start bij trouwen.
Gebruik bevolkingsregisters om verhuizingen en gezinsleden te vinden.
Zoek 5 krantenhits voor context (beroep, adres, gebeurtenissen).

Handige startpagina op SHGV: Interessante links — genealogie en lokaal erfgoed.

FAQ

Wanneer begin ik met DTB in plaats van burgerlijke stand?

Meestal zodra je rond 1811 uitkomt of als je voorouders vóór 1811 wilt vinden. Dan zijn DTB-registers de logische volgende stap.

Wat als ik niets vind op “Valkenswaard”?

Probeer Dommelen, Borkel en Schaft, en zoek ook op omliggende gemeenten. Migratie binnen de regio komt vaak voor.

Hoe ga ik om met spellingverschillen?

Zoek met varianten, gebruik wildcards waar mogelijk, en verifieer via partner/ouders/getuigen.

Wat is de snelste bron om een gezin te zien?

Bevolkingsregisters en (later) gezinskaarten geven vaak het gezin bij elkaar, inclusief verhuizingen en mutaties.

Welke bron is het beste om familiebanden te bewijzen?

Primair: aktes van burgerlijke stand en DTB. Secundair: bevolkingsregisters, notariële stukken, kranten.

Mag ik gegevens van levende personen online zetten?

Wees voorzichtig: deel geen gevoelige persoonsgegevens. Gebruik privacy-instellingen en publiceer alleen wat je zeker en toegestaan is.

Welke software is handig om alles bij te houden?

Elke stamboomsoftware werkt als je consequent bronnen noteert. Kies vooral iets dat bronverwijzingen en export (GEDCOM) ondersteunt.

Glossarium (korte uitleg)

DTB: Doop-, Trouw- en Begraafboeken: kerkelijke registraties (vaak vóór 1811).
Burgerlijke stand: Overheidsregisters van geboorte, huwelijk en overlijden (in Nederland vanaf 1811).
Bevolkingsregister: Registratie van inwoners per gemeente, vaak met adressen en gezinssamenstelling.
Gezinskaart: Losse kaart per huishouden (latere opvolger van het bevolkingsregister in veel gemeenten).
Persoonskaart/persoonslijst: Registratie per persoon (20e eeuw), kan helpen bij het verbinden van generaties.
Kwartierstaat: Schema met alle voorouders van één persoon.
Parenteel: Overzicht van alle nakomelingen van één voorouder.